Hoezo 12 jaar betalen voor een zieke medewerker?

Hoe zit dat precies?

Recentelijk spraken wij met een HR-manager. Ze hadden de loondoorbetaling bij ziekte prima op orde... maar van de risico’s ná die twee jaar hadden ze geen idee. Veel organisaties denken dat na twee jaar ziekte de kous af is, terwijl de financiële verantwoordelijkheid dan juist doorgaat. Rond eind november valt bijvoorbeeld bij elke werkgever de nieuwe Whk-beschikking op de mat – een confronterende herinnering daaraan. In totaal kan een zieke werknemer een werkgever tot wel 12 jaar geld kosten.

Van loondoorbetaling naar Whk-premie: risico’s na 2 jaar ziekte

Werkgevers zijn in Nederland verplicht om bij ziekte van een werknemer maximaal 2 jaar lang (gedeeltelijk) het loon door te betalen. Veel HR-afdelingen hebben dit proces goed geregeld. Maar wat gebeurt er na die 104 weken loondoorbetaling? Als een werknemer dan nog (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt is, stroomt hij vaak de WIA in (Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen). Die WIA-uitkering wordt uitbetaald door UWV, maar de kosten komen niet zomaar uit de lucht vallen – via de Werkhervattingskas (Whk) worden ze doorbelast aan (ex-)werkgevers. Het principe is “de vervuiler betaalt”: was de medewerker in dienst op de eerste ziektedag (of werd hij binnen 28 dagen na uitdiensttreding ziek), dan draait de (ex-)werkgever voor de uitkeringskosten op.

Deze doorbelasting kan flink oplopen. Eerst is er de loondoorbetalingsplicht van 2 jaar. Vervolgens worden eventuele WGA-uitkeringen (WGA = Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) tot maximaal 10 jaar aan de (ex-)werkgever toegerekend. Samen betekent dit dat één zieke werknemer tot 12 jaar financiële impact kan hebben. Zelfs de duur van het dienstverband maakt niet uit – in theorie kunnen de uitkeringskosten van iemand die maar één dag bij je gewerkt heeft, 12 jaar lang bij jou in rekening worden gebracht. Ook bij tijdelijke krachten die ziek uit dienst gaan, betaal je als werkgever verder: eerst de Ziektewet-uitkering tot maximaal 2 jaar, en daarna mogelijk de WGA-lasten als die ex-werknemer in de WIA komt. Kortom, de verplichtingen eindigen niet na twee jaar ziekte; ze verplaatsen zich naar de Whk-premie.

Whk-beschikking: 12 dure jaren op de mat

Rond het einde van elk jaar valt bij werkgevers de nieuwe Whk-beschikking in een blauwe Belastingdienst-envelop op de mat. In deze brief staat het gedifferentieerde premiepercentage voor de Werkhervattingskas (Whk) voor het komende jaar, gebaseerd op de instroom van zieke (ex-)medewerkers in de Ziektewet en WIA

Die Whk-premie is bedoeld om werkgevers mee te laten betalen aan de uitkeringen van langdurig zieke werknemers, en is bewust prikkelend ingericht. Door de Whk-premie gedifferentieerd te berekenen, wil de overheid de verantwoordelijkheid voor re-integratie nóg sterker bij de werkgever neerleggen. Concreet: hoe meer (ex-) werknemers van jouw bedrijf in de Ziektewet of WIA belanden, hoe hoger de premie die je uiteindelijk betaalt.

Kleine, middelgrote of grote werkgever – wie betaalt wat? De hoogte van de Whk-premie hangt af van de omvang van de werkgever. Kleine werkgevers betalen een sectorpremie: een vast percentage voor de hele branche, niet beïnvloed door individuele schadelast. Middelgrote werkgevers betalen een mix van sectorpremie en een deel op basis van de eigen instroom. Grote werkgevers dragen volledig hun eigen schaderisico: hun premiepercentage wordt individueel vastgesteld op basis van de ZW- en WGA-instroom van hun (ex-)medewerkers. Dat betekent dat vooral bij grotere organisaties een zieke uitdiensttreding direct doorwerkt in hogere lasten. Het goede nieuws is dat deze lasten beïnvloedbaar zijn: door instroom in Ziektewet en WGA te beperken en schadelast te beheersen, kun je als grote werkgever fors op de premie besparen. (Tip: controleer de Whk-beschikking altijd goed. Fouten in de toerekening van uitkeringen komen regelmatig voor, dus vraag de instroomgegevens op en check of elke WGA/ZW-toerekening klopt.)

Duurzame inzetbaarheid loont (menselijk én financieel)

Dat je als werkgever zo lang financieel verantwoordelijk bent, heeft een reden. Het systeem is zo opgezet om werkgevers te prikkelen actief werk te maken van re-integratie. Waar vroeger zieke werknemers soms te makkelijk in de WAO belandden, ligt de focus nu op duurzame inzetbaarheid en herstel. Investeren in je zieke medewerkers is niet alleen menselijk gezien verstandig, maar ook financieel slim. Elke medewerker die niét in de WIA belandt, scheelt jou potentieel 10 jaar aan premieopslagen.

Vanaf dag één van de ziekmelding loont het om te kijken naar wat iemand nog wél kan en welke ondersteuning nodig is. Vroegtijdige interventies en goede begeleiding (bijvoorbeeld via de stappen van de Wet verbetering Poortwachter) vergroten de kans dat iemand voor het einde van de twee jaar terugkeert in passend werk. Lukt dat, dan voorkom je instroom in WIA en daarmee een lange doorbetalingsperiode. En zelfs als volledige terugkeer niet haalbaar is, kun je sturen op het best mogelijke resultaat. Bijvoorbeeld: is iemand zó ziek dat hij waarschijnlijk nooit meer kan werken, zorg dan dat tijdig een IVA-keuring wordt aangevraagd. Een IVA-uitkering (volledig en duurzaam arbeidsongeschikt) wordt namelijk niet aan individuele werkgevers doorbelast, in tegenstelling tot een WGA-uitkering. Zo’n juiste beoordeling bespaart kosten én geeft de werknemer een hogere uitkering.

Tot slot: let op je zieke ex-medewerkers, ook na uitdiensttreding. Een werknemer die vlak na einde contract ziek wordt, verdwijnt makkelijk uit beeld, maar zijn Ziektewet- of WGA-uitkering telt wel mee voor jouw Whk-premie. Houd daarom contact in die eerste 4 weken na uitdiensttreding en maak eventueel afspraken (bijvoorbeeld dat de ex-werknemer zich bij jou meldt als hij binnen 28 dagen ziek wordt). Voorkomen is beter dan genezen – zeker als het om 12 jaar financiëel leed gaat.

Gelukkig sta je er niet alleen voor. Ook voor werkgevers met honderden zieke-dagen en complexe dossiers zijn er oplossingen om de WIA-instroom drastisch te verlagen.

Wat te doen: Wij nemen regie en samen met onze businesspartners helpen wij jullie graag dit te voorkomen.